کاربرد سورگوم در غذای دام و طیور

استفاده ایمن از علوفه سورگوم در خوراک دام

مصرف‌کنندگان امروزه به دلیل مسائل مرتبط با سلامت به دنبال تغذیهٔ سالم بوده و دارای حد و مرزهای معینی می‌باشند و متقاضی محصولاتی هستند که با آسیب کمتر به محیط زیست تولیدشده باشند. به همین دلیل در پی این هستند که در خصوص نوع تغذیهٔ حیواناتی که گوشت آن‌ها را استفاده می‌کنند اطلاعاتی داشته باشند. سورگوم در میان غلاتی قرار می‌گیرد که تولیدکنندگان خوراک دام با اطمینان کامل از آن استفاده می‌کنند.

استفاده از سورگوم (ذرت خوشه‌ای) در خوراک دام و طیور در ایران

سورگوم (Sorghum bicolor) یکی از غلات گرمسیری با ارزش است که در سال‌های اخیر به‌عنوان جایگزینی مناسب برای ذرت در تغذیه دام و طیور مورد توجه قرار گرفته است. این گیاه با ویژگی‌هایی همچون تحمل بالا به خشکی، شوری و دمای زیاد، قابلیت رشد در مناطق نیمه‌خشک و کم‌آب ایران را دارد. در نتیجه، کشت آن در استان‌هایی مانند خوزستان، فارس، کرمان، سیستان و بلوچستان و ایلام در حال گسترش است.

از نظر ترکیب شیمیایی، سورگوم دارای حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد پروتئین خام، ۲٫۵ تا ۳ درصد چربی و ۷۰ تا ۷۵ درصد کربوهیدرات قابل هضم است. ارزش انرژی‌زایی آن تقریباً مشابه ذرت بوده ولی میزان فیبر خام و تانن در برخی ارقام بالا‌تر است که می‌تواند قابلیت هضم را کاهش دهد. با این حال، ارقام کم‌تانن یا سفیدرنگ سورگوم، از نظر قابلیت استفاده در جیره طیور، بسیار نزدیک به ذرت می‌باشند.

در تغذیه دام‌های نشخوارکننده (گاو، گوسفند، بز)، سورگوم به‌صورت دانه کامل، خردشده یا سیلاژ مورد استفاده قرار می‌گیرد. سیلاژ سورگوم به دلیل عملکرد بالا در شرایط خشک و نیاز کمتر به آب، جایگزین مناسبی برای سیلاژ ذرت محسوب می‌شود. این نوع سیلاژ دارای فیبر مؤثر بالا و کیفیت قابل‌قبول برای نشخوارکنندگان است.

در تغذیه طیور، به‌ویژه جوجه‌های گوشتی، سورگوم می‌تواند تا ۵۰ تا ۷۵ درصد جایگزین ذرت در جیره گردد، مشروط بر آنکه از ارقام کم‌تانن استفاده شود و تعادل اسید‌های آمینه (خصوصاً لیزین و متیونین) و آنزیم‌های کمکی مانند زایلاناز یا تاناز در جیره لحاظ گردد. پژوهش‌های انجام‌شده در ایران نشان داده‌اند که استفاده از سورگوم در جیره جوجه‌های گوشتی، بدون کاهش معنی‌دار در رشد یا ضریب تبدیل غذایی، امکان‌پذیر است.

از منظر اقتصادی، سورگوم به‌دلیل قیمت پایین‌تر نسبت به ذرت وارداتی و تولید داخلی در مناطق خشک، می‌تواند نقش مهمی در کاهش وابستگی کشور به واردات نهاده‌های دامی ایفا کند. علاوه بر این، توسعه کشت سورگوم با مدیریت بهینه منابع آبی و به‌کارگیری ارقام اصلاح‌شده، گامی مؤثر در جهت امنیت غذایی و پایداری تولید دام و طیور در ایران به شمار می‌رود.