خاستگاه گیاه سویا آسیای جنوب شرقی میباشد و حدود 1100 سال قبل از میلاد مسیح توسط کشاورزان چینی کشت میشده است. در اواسط قرن 18 میلادی کشت آن در بریتانیا آغاز شد و در اواسط قرن 19 کشاورزان آمریکایی اقدام به کشت این گیاه نمودند. امروزه این گیاه در بسیاری از کشورهای جهان در سطح وسیع و صنعتی تولید میشود. دانه سویا منبع بسیار ارزشمند پروتئین با کیفیت و روغن خوراکی میباشد. امروزه محصولات گوناگونی از سویا تهیه و در تغذیه انسان و گونههای مختلف دامی بهکار میرود.
دانه سویای خام حاوی مواد ضدتغذیهای (Anti-nutritional factors) مانند مهارکنندههای تریپسین (Trypsin inhibitors)، لکتین (Lectins)، ترکیبات فنوله (Tannins)، اسید فایتیک (Phytic acid) و غیره میباشد. بسیاری از این مواد ضدتغذیهای طی فرآوری حرارتی دانه سویا در تولید فولفت فلیک سویا و یا در طی پروسه روغنکشی از بین رفته و یا بیاثر میشوند. از بین رفتن فاکتورهای ضدتغذیهای در طی فرآوری سویا بسیار حائز اهمیت میباشد. همچنین قابلیت هضم پروتئین و اسیدهای آمینه ضروری، میزان پروتئین غیرقابل هضم در شکمبه (RUP) برای نشخوارکنندگان و ماندگاری روغن دانههای سویا (به دلیل از بین رفتن آنزیمهای لیپاز) در طی فرآوری حرارتی افزایش مییابند. باید توجه داشت فرآوری بیش از حد نیز میتواند موجب کاهش قابلیت هضم پروتئین و اسیدهای آمینه ضروری در محصول گردد.
فولفت سویا منبع عالی انرژی و پروتئین با کیفیت و آمینواسیدهای ضروری جهت تغذیه گاو شیری و دامهای پرواری و مناسب جهت استفاده در همه گونههای جیره و بر مبنای علوفهای گوناگون است که فرآیند نوینی در صنعت خوراک دام و طیور محسوب میشود.
فولفت سویا محصول جدیدی در جیره دام و برای افزایش بهرهوری و تولید شیر و افزایش باروری گاوهای شیری است.
بررسیها نشان میدهد، این ماده غذایی بهعنوان یک منبع عالی جهت تأمین پروتئین عبوری (Bypass Protein) و چربی محافظتشده (Protected Fat) در جیره دام محسوب میشود. همچنین موجب افزایش تولید شیر و چربی شیر میشود.
فولفت سویا محتوی چربی حاوی ۱ تا ۳ درصد فسفولیپید و بیش از ۵۰ درصد لینولئیک اسید است که موجب بهبود متابولیسم چربیها و افزایش ارزش غذایی جیره و بهبود وضعیت تولید مثلی و کاهش کیستهای تخمدانی در گاو شیری میشود. همچنین فولفت سویا موجب ارتقا سطح سلامت دام به واسطه ایزوفلاونها، تکوفرولها و سایر مواد آنتیاکسیدان طبیعی میشود.
گفتنی است، محصول فولفت سویا بهویژه برای گاوهای پرتولید در مراحل اولیه شیرواری و دامهای پرواری در دوره آخر پرورش به دلیل میزان بالای انرژی، وجود پروتئین عبوری و چربی محافظتشده توصیهشده است.
همچنین دارای ترکیبات مناسبی از اسیدهای چرب میباشد که میتواند موجب بهبود کیفیت چربی در محصولات دامی و ترکیب اسیدهای چرب شیر شود.
همچنین مطالعات اخیر نشان داد که گوسفندان تغذیهشده با فولفت سویای فرآوریشده آمونیاک کمتری نسبت به آنهایی که با لوبیای سویای خام تغذیهشده بودند، تولید کردهاند.
فولفت سویا را میتوان در تغذیه گاوهای شیری تا میزان ۱۸ درصد و گاوهای پرواری و گوسفند و بز تا میزان ۵ درصد ماده خشک جیره استفاده کرد.







